U schyłku II wojny światowej, gdy Polska powoli zaczynała odbudowywać się z wojennych zniszczeń, kultura i sztuka stanęły w obliczu nowych wyzwań. W końcu 1944 roku, w wyzwolonym Lublinie zrodziła się idea stworzenia orkiestry, która miała stać się jednym z filarów życia muzycznego regionu.
Początki orkiestry związane były z działalnością Lubelskiego Towarzystwa Muzycznego, które odgrywało kluczową rolę w organizacji życia kulturalnego miasta. 10 lutego 1945 roku zadebiutowała Lubelska Orkiestra Kameralna. Zaledwie kilka miesięcy później odbył się pierwszy koncert orkiestry symfonicznej. Instytucja ta szybko zaczęła się rozwijać, a jej status wzrósł jeszcze bardziej, gdy w 1949 roku przekształcono ją w Państwową Filharmonię Lubelską.
W roku 1957 Orkiestra liczyła 57 instrumentalistów. Ważnym wydarzeniem było nadanie Filharmonii imienia Henryka Wieniawskiego w 1960 roku. Ten wybitny polski skrzypek, pochodzący z podlubelskiej Wieniawy, stał się patronem instytucji, podkreślając jej związek z lokalną tradycją muzyczną.
Lata 70. i 80. to czas szczególnych przemian pod kierownictwem Adama Natanka. Dzięki jego wizji zwiększono liczebność orkiestry oraz podniesiono jej poziom artystyczny. W tym okresie Filharmonia nawiązała współpracę z lokalnymi chórami, co pozwoliło wzbogacić repertuar o wielkie formy oratoryjno-kantatowe, takie jak msze czy opery w wersji koncertowej.
Lata 2000. i 2010. to czas intensywnego rozwoju. Filharmonia zyskała nowe instrumenty, w tym mistrzowski fortepian, klawesyn oraz zestawy instrumentów dętych i perkusyjnych. Jednym z najważniejszych osiągnięć była budowa koncertowych organów piszczałkowych, których premierowy koncert w 1997 roku wykonał wybitny organista Guy Bovet.
Zespół Filharmonii wzbogacono o nowe formacje, takie jak Chór FL „Lutnia Lubelska” oraz Zespół Muzyki Dawnej „Konfraternia Caper Lublinensis”. W 2021 roku Filharmonia Lubelska rozpoczęła swoje pierwsze amerykańskie tournée. Nowy dyrektor, Dominik Mielko, kontynuuje dzieło swoich poprzedników, dążąc do tego, by instytucja pozostała centrum życia muzycznego regionu.